Magia Bożego Narodzenia i jego tradycji

Boże Narodzenie obchodzone jest 25 grudnia i jest zarówno świętem religijnym, jak i globalnym zjawiskiem kulturowym oraz komercyjnym. Od ponad dwóch tysięcy lat ludzie na całym świecie świętują je poprzez religijne zwyczaje i obrzędy.

Chrześcijanie obchodzą Boże Narodzenie jako rocznicę narodzin Jezusa z Nazaretu, przywódcy duchowego, którego nauki stanowią podstawę ich wiary. Do popularnych zwyczajów należą wymiana prezentów, dekorowanie choinki, uczestnictwo w nabożeństwach, wspólne posiłki w gronie rodziny i przyjaciół oraz oczywiście oczekiwanie na przybycie Świętego Mikołaja.

Jak zaczęły się święta Bożego Narodzenia?

Okres przesilenia zimowego od dawna jest czasem świętowania na całym świecie. Na wieki przed przyjściem Jezusa ludzie świętowali światło i narodziny w najciemniejszych dniach zimy. Wiele społeczności radowało się w trakcie przesilenia zimowego, gdy najcięższa część zimy już minęła i można było oczekiwać dłuższych dni oraz większej ilości światła słonecznego.

W Skandynawii ludy nordyckie świętowały Jul od 21 grudnia, dnia przesilenia zimowego, aż do stycznia. Ojcowie i synowie przywozili do domu ogromne pnie, które podpalano na cześć powrotu słońca. Uczty trwały, dopóki kłoda całkowicie się nie spaliła, co mogło trwać nawet do 12 dni. Wierzono, że każda iskra z ognia symbolizuje nowe prosię lub cielę, które narodzi się w nadchodzącym roku.

Kto „wynalazł” Świętego Mikołaja?

Legenda o Świętym Mikołaju sięga mnicha o imieniu święty Mikołaj, urodzonego około 280 r. n.e. na terenie dzisiejszej Turcji. Święty Mikołaj rozdał cały swój odziedziczony majątek i podróżował po okolicznych wsiach, pomagając ubogim i chorym, przez co stał się znany jako opiekun dzieci i żeglarzy.

Święty Mikołaj trafił do amerykańskiej kultury popularnej pod koniec XVIII wieku w Nowym Jorku, gdzie rodziny holenderskie zbierały się, by uczcić rocznicę „Sinter Klaas”, czyli świętego Mikołaja. Z tego przezwiska wykształciła się nazwa „Santa Claus”.

Boże Narodzenie w Bułgarii

Zima jest dla Bułgarów czasem świętowania.

W przeszłości większość Bułgarów zajmowała się rolnictwem i hodowlą zwierząt, więc zimą mieli więcej wolnego czasu. Zimowy okres świąteczny zaczynał się w dniu świętego Dymitra i kończył w dniu świętego Jerzego. W tym czasie obchodzono liczne święta religijne, imieniny oraz Boże Narodzenie.

Boże Narodzenie jest jednym z najbardziej ukochanych świąt w Bułgarii. Jak prawie wszędzie na świecie, bożonarodzeniowa atmosfera w Bułgarii jest bardzo żywa, a ludzie jednoczą się, by wspólnie świętować. Oto kilka z najważniejszych faktów i tradycji związanych z Bożym Narodzeniem w Bułgarii:

W Bułgarii Boże Narodzenie obchodzi się 25 grudnia. Wiele krajów Europy Wschodniej świętuje je 7 stycznia, ponieważ większość kościołów prawosławnych używa starego kalendarza juliańskiego. Bułgarski Kościół Prawosławny stosuje jednak kalendarz gregoriański, zatem Boże Narodzenie przypada na 25 grudnia.

Dla wielu Bułgarów przygotowania do Bożego Narodzenia zaczynają się wraz z postem adwentowym, który w Kościele prawosławnym trwa 40 dni i rozpoczyna się 15 listopada.

Zgodnie z bułgarską legendą, Maryja zaczęła odczuwać bóle porodowe w dzień „Ignazhden”, 20 grudnia (świętego Ignacego), a poród nastąpił w Wigilię Bożego Narodzenia. Narodziny Jezusa zostały jednak ogłoszone dopiero w sam dzień świąt. 20 grudnia uznaje się również za tradycyjny „Nowy Rok” w kulturze bułgarskiej. Zwyczajowo tego dnia spożywa się specjalny okrągły chleb w kształcie pierścienia.

Wigilia (nazywana „Budni Vecher”) jest bardzo ważnym dniem, a główna świąteczna kolacja odbywa się właśnie tego wieczoru.

Co trafia na wigilijny stół?

Tradycyjnie posiłek składa się z nieparzystej liczby dań (zwykle 7, 9 lub 11) (sól, pieprz i cukier można nawet liczyć jako osobne „dania”!).

Często pod obrusem kładzie się siano, a czasem do domu wnosi się drewniany pług i stawia za drzwiami. Ma to symbolizować nadzieję na obfite plony w nadchodzącym roku.

Przygotowuje się także specjalny okrągły, ozdobny chleb zwany „pita”, w którym zapieczona jest moneta. Kto znajdzie monetę, będzie miał szczęście w kolejnym roku! Zazwyczaj chleb kroi najstarsza osoba przy stole, a potem rozdaje kawałki pozostałym domownikom.

Posiłek jest zazwyczaj postny (wegański). W jego skład wchodzą między innymi:

• zupa fasolowa
• gołąbki w liściach winogron
• papryka nadziewana ryżem
• gotowana pszenica z cukrem i orzechami włoskimi
• różnego rodzaju wypieki
• kolaks (tradycyjne bułgarskie bułeczki)
• dużo owoców i orzechów, m.in. suszone śliwki, morele, pomarańcze, mandarynki oraz kompot z suszonych owoców.

Dopiero po północy podaje się i spożywa potrawy niepostne! Należą do nich m.in. „banitsa” (ciasto z ciasta filo nadziewane jogurtem i serem feta) oraz „baklava” (deser z ciasta filo z dodatkiem siekanych orzechów, polany syropem lub miodem).

5 unikalnych cech bułgarskiego Bożego Narodzenia

1. Świętujemy Boże Narodzenie 25 grudnia.

Bułgarzy są w większości wyznania prawosławnego, ale stosują kalendarz gregoriański, dlatego dla nich Boże Narodzenie przypada 25 grudnia. Inne kraje prawosławne, takie jak Rosja czy Serbia, obchodzą je 7 stycznia.

2. W Bułgarii Boże Narodzenie trwa trzy dni!

Rozpoczyna się 25 grudnia, w dniu, w którym wierzy się, że urodził się Jezus Chrystus. Dwa kolejne dni poświęcone są świętowaniu imienin: 26 grudnia obchodzą je Hristo, Hristina i Joseph, a 27 grudnia – Stefan, Stoyan i Stefka.

3. Boże Narodzenie następuje po ostatnim dniu postu – 24 grudnia, czyli Wigilii.

W Wigilię spożywa się wyłącznie dania postne (wegańskie), tak jak przez cały okres postu, a liczba potraw na stole musi być nieparzysta. Do popularnych potraw należą faszerowana papryka z ryżem lub fasolą, gołąbki w liściach winogron, dania z dyni oraz tradycyjne chleby.

4. Północ w Wigilię przynosi kolejną tradycję – kolędowanie.

Kolędowanie to rytuał, który odbywa się o północy 24 grudnia i symbolizuje początek świąt Bożego Narodzenia oraz narodziny Jezusa Chrystusa. Kolędnicy, zazwyczaj młodzi, nieżonaci mężczyźni, ubierają się w tradycyjne stroje i odwiedzają domy, śpiewając kolędy i składając domownikom życzenia pomyślności.

5. Boże Narodzenie w Bułgarii zwykle spędza się w gronie rodziny i bliskich.

Tak jak wszędzie, także tutaj mamy choinkę i prezenty – najbardziej ekscytujący element dla wszystkich. Po rozdaniu prezentów rodziny zasiadają do świątecznego obiadu lub kolacji, na którym podaje się już także potrawy mięsne. Tradycyjnie było to głównie mięso wieprzowe, choć współczesne stoły są o wiele bardziej urozmaicone.

10 dziwnych i wspaniałych tradycji bożonarodzeniowych z całego świata

Nasze ulubione tradycje bożonarodzeniowe z różnych zakątków globu są urocze—czasem osobliwe—i z pewnością napełnią cię świąteczną radością.

To najwspanialszy czas w roku. Przez kilka tygodni świat jakby jaśnieje magią, ludzie wydają się szczęśliwsi, a zima staje się bardziej przytulna.

Niezależnie od tego, czy obchodzisz święto religijne, takie jak Chanuka lub Boże Narodzenie, czy też raczej świecką wersję, z pewnością masz własne rytuały i zwyczaje, które czynią okres świąteczny wyjątkowym. Oto kilka z najciekawszych tradycji bożonarodzeniowych z całego świata, ukazujących ich piękno i niepowtarzalny charakter.

Festiwal Gigantycznych Lampionów na Filipinach

Festiwal Gigantycznych Lampionów (Ligligan Parul Sampernandu) odbywa się co roku w sobotę przed Wigilią w mieście San Fernando, nazywanym „Bożonarodzeniową Stolicą Filipin”. Festiwal ten przyciąga widzów z całego kraju i świata. Jedenaście dzielnic (barangays) rywalizuje ze sobą w przygotowaniu najbardziej okazałego lampionu.

Początkowo lampiony były prostymi konstrukcjami o średnicy około pół metra, wykonywanymi z „papieru japońskiego” i oświetlanymi świecami. Dziś tworzy się je z różnych materiałów, mają nawet do sześciu metrów wysokości, a oświetlają je żarówki elektryczne, tworząc kalejdoskopowe wzory.

Koza z Gävle w Szwecji

Od 1966 roku na placu zamkowym w szwedzkim mieście Gävle stawia się na okres Adwentu trzynastometrową kozę zwaną Yule Goat. Ta szwedzka tradycja świąteczna niechcący zainspirowała inną „tradycję”—liczne próby podpalenia kozy. Od początku istnienia koza została skutecznie spalona już 29 razy, ostatnio w 2016 roku.

Smażony kurczak na Boże Narodzenie w Japonii

Boże Narodzenie nigdy nie było w Japonii najważniejszym świętem, towarzyszyło mu zaledwie kilka świeckich zwyczajów, takich jak wymiana prezentów czy dekoracje świetlne. W ostatnich latach pojawiła się jednak nowa, dość nietypowa tradycja—świętowanie w restauracjach Kentucky Fried Chicken. Świąteczne menu jest zapowiadane na stronie KFC Japan i obejmuje zarówno klasyczne „świąteczne wiaderka”, jak i bardziej wykwintne zestawy z pieczonym kurczakiem.

Psotni Yule Lads z Islandii

W ciągu 13 dni poprzedzających Boże Narodzenie Islandię odwiedza 13 psotnych, trollopodobnych postaci zwanych Yule Lads (jólasveinar). Ci żartownisie, ubrani w tradycyjne islandzkie stroje, zostawiają dzieciom małe prezenty—lub ziemniaki, jeśli były niegrzeczne. Każdy z nich słynie z innego rodzaju psoty:

• Stekkjastaur (Sheep-Cote Clod)
• Giljagaur (Gully Gawk)
• Stúfur (Stubby)
• Þvörusleikir (Spoon-Licker)
• Pottaskefill (Pot-Scraper)
• Askasleikir (Bowl-Licker)
• Hurðaskellir (Door-Slammer)
• Skyrgámur (Skyr-Gobbler)
• Bjúgnakrækir (Sausage-Swiper)
• Gluggagægir (Window-Peeper)
• Ketkrókur (Meat-Hook)
• Kertasníkir (Candle-Stealer).

Odwiedź Islandię w te święta i sprawdź, czy uda ci się spotkać ich wszystkich!

Ukryte miotły Norwegii

Jedna z najbardziej nietypowych tradycji wigilijnych pochodzi z Norwegii, gdzie ludzie chowają swoje miotły. Zwyczaj ten sięga dawnych wierzeń, według których w noc wigilijną na ziemię wychodzą czarownice i złe duchy, szukając mioteł, na których mogłyby latać. Wielu Norwegów do dziś chowa miotły w tym szczególnym dniu.

Narodowa Menora w Waszyngtonie

Żydowskie święto Chanuka jest w Stanach Zjednoczonych obchodzone bardzo uroczyście, między innymi poprzez zapalenie ogromnej Menory na terenie Białego Domu. To coroczne wydarzenie, rozpoczęte w 1979 roku, obejmuje przemówienia, występy muzyczne, atrakcje dla dzieci i oczywiście zapalenie świec na Menorze.

Ceremonia jest bezpłatna, lecz bilety należy zarezerwować z wyprzedzeniem.

Na rolkach do kościoła w Wenezueli

Jeśli kochasz Boże Narodzenie i jazdę na rolkach, odwiedź Caracas w Wenezueli. W poranek wigilijny mieszkańcy udają się do kościoła na rolkach. Ta niezwykła tradycja jest tak popularna, że ulice zamyka się dla samochodów, by ludzie mogli bezpiecznie dojechać na mszę, a potem wrócić do domu na świąteczny posiłek z „tamales” (ciasto kukurydziane nadziewane mięsem, gotowane na parze w liściach kukurydzy).

Dzień Małych Światełek w Kolumbii

Dzień Małych Światełek (Día de las Velitas) rozpoczyna w Kolumbii sezon bożonarodzeniowy. Na cześć Matki Bożej i Niepokalanego Poczęcia ludzie ustawiają świece i papierowe lampiony w oknach, na balkonach oraz przed domem. Najpiękniejsze dekoracje świetlne można podziwiać w miejscowości Quimbaya, gdzie całe dzielnice rywalizują o najbardziej imponujące aranżacje.

Cavalcade of Lights w Toronto

W zimowym, bajkowym Toronto coroczna impreza Cavalcade of Lights oficjalnie otwiera sezon świąteczny. Wydarzenie to rozpoczęło się w 1967 roku, aby zaprezentować nowo wybudowany ratusz Toronto i plac Nathan Phillips Square. Plac i choinka są oświetlane ponad 300 000 energooszczędnych lampek LED, które migoczą od zmierzchu do godziny 23:00 każdej nocy aż do Sylwestra. Towarzyszą im efektowne pokazy sztucznych ogni oraz możliwość jazdy na łyżwach na świeżym powietrzu.

Co każdy powinien zrobić na Boże Narodzenie

Niezależnie od tego, czy zostajesz w domu, czy wyjeżdżasz na święta, okres Bożego Narodzenia jest bez wątpienia jednym z najpiękniejszych momentów w roku.

Święta wypełnione są licznymi tradycjami – od dekorowania pierników po otwieranie kalendarzy adwentowych. Bez względu na to, czy świętujesz religijny wymiar Bożego Narodzenia, czy też nie, jest kilka rzeczy, które warto zrobić, by w pełni cieszyć się tym wyjątkowym czasem.

• Baw się na śniegu, niezależnie od wieku. Narty, sanki czy zwykły spacer po okolicy – nic tak nie pozwala poczuć magii zimy jak białe święta.
• Wykorzystaj swoją kreatywność przy pakowaniu prezentów. Choć rozpakowywanie jest jednym z najważniejszych momentów Bożego Narodzenia, to samo pakowanie może być równie przyjemne.
• Spędź czas z bliskimi. Boże Narodzenie to idealny moment na spotkania z rodziną i przyjaciółmi, wspólne rozmowy i wymianę upominków.
• Poświęć cały dzień na odpoczynek. To doskonała wymówka, by cały dzień spędzić w swoich ulubionych, świątecznych piżamach.
• Pij ciepłe napoje. Nie ma nic lepszego na rozgrzanie się w zimny dzień niż filiżanka gorącej czekolady.
• Odwiedź jarmark bożonarodzeniowy. Świąteczne jarmarki to wyjątkowo klimatyczne miejsca przez cały okres adwentu, a do tego świetna okazja, by kupić prezenty na ostatnią chwilę.
• Ogrzej się przy kominku (prawdziwym lub wirtualnym). Czy to prawdziwy ogień, czy film z trzaskającym kominkiem na ekranie TV – widok płomieni sprawi, że cały dom stanie się bardziej przytulny.
• Obejrzyj swój ulubiony film świąteczny. Od „To wspaniałe życie” po „Elf” – świątecznych filmów, które wprawiają w gwiazdkowy nastrój, jest mnóstwo.
• Odwiedź lub przygotuj szopkę bożonarodzeniową. Niezależnie od tego, czy obejrzysz żywą szopkę przy lokalnym kościele, czy urządzisz mniejszą w domu, takie przedstawienia pierwszych świąt są piękną tradycją, szczególnie jeśli ważny jest dla ciebie religijny wymiar Bożego Narodzenia.
• Słuchaj kolęd i muzyki świątecznej. Takie utwory rozbrzmiewają tylko raz w roku, więc warto w pełni wykorzystać ten czas.
• A jeśli naprawdę uwielbiasz świąteczne piosenki, zaśpiewaj je razem z rodziną i przyjaciółmi, roznosząc świąteczną radość po całej okolicy.
• Upiecz świąteczne ciasteczka. Okres świąteczny obfituje w smakołyki – a dekorowanie i jedzenie bożonarodzeniowych ciasteczek to podwójna przyjemność.
• Weź udział w świątecznym przyjęciu. Nie ma lepszego sposobu na świętowanie niż radosne spotkanie w gronie rodziny i przyjaciół.
• Najpewniej dekorujesz choinkę już wcześniej, ale Wigilia to idealny moment, by dokończyć strojenie i umieścić gwiazdę na szczycie.
• Niezależnie od tego, gdzie spędzasz święta – w domu czy w podróży – z pewnością znajdzie się jakaś uroczystość lub wydarzenie, które wprowadzi całą rodzinę w bożonarodzeniowy nastrój.
• Dokończ swój kalendarz adwentowy. Kalendarz adwentowy to świetny sposób na odliczanie dni do świąt, a otwarcie ostatniego okienka to idealny moment, by naprawdę zacząć świętować.